Mentaal welzijn verdient geen hype‑dag, maar 365 dagen aandacht.
Auteur: Regina Hol, Senior Regisseur Talent + (Organisatie) Ontwikkeling
Iedere derde maandag van januari is het weer zover: Blue Monday, volgens velen de meest sombere dag van het jaar. Of dat wetenschappelijk klopt, daar zijn de meningen over verdeeld. Maar het is in ieder geval een uitstekend moment om stil te staan bij mentale gezondheid op de werkvloer, juist omdat deze thema’s in januari sterker worden gevoeld.
Waar komt het fenomeen ‘Blue Monday’ eigenlijk vandaan?
De term Blue Monday werd in 2005 geïntroduceerd door de Britse psycholoog Cliff Arnall, in opdracht van een reisorganisatie, die mensen in deze periode wilde verleiden tot het boeken van een zonvakantie . Hij ontwikkelde een (achteraf sterk bekritiseerde) formule waarin hij rekening hield met verschillende variabele factoren, zoals de gemiddelde temperatuur, het aantal dagen sinds het laatst betaalde loon, het aantal dagen tot de volgende feestdag en het gemiddeld aantal zonuren per dag. Tel daar slecht weer, schulden na de feestdagen, mislukte goede voornemens, de eerste werkdag na het weekend en de algemene winterdip bij op en daar is de “meest deprimerende dag van het jaar”: de 3e maandag van januari. En zo is de term Blue Monday geboren. Aanvankelijk dus om mensen aan te sporen al die ellende te ontvluchten en een ticket naar de zon te boeken.
Deze formule bleek echter niet wetenschappelijk onderbouwd, maar het begrip bleef bestaan door media-aandacht en herhaling.
Toch is het niet volledig uit de lucht gegrepen: januari is voor veel mensen een uitdagende maand. Het gebrek aan licht, het wegvallen van feestdagen en de druk van goede voornemens versterken gevoelens van somberheid. En dan laat de zomer ook nog zo lang op zich wachten…
Waarom heet het eigenlijk BLUE Monday?
In het Engels is “blue” al eeuwenlang gekoppeld aan melancholie, denk aan feeling blue en blue devils. Die taalkoppeling bestond lang vóór de PR-campagne en werd handig meegenomen bij het labelen van “Blue Monday”. Maar er zijn ook oudere betekenissen rond (blauer) Montag: een “blauwe maandag” als dag waarop gezellen niet werkten (en dus “bleu” of “nietig” in waarde), een etymologische verklaring waarom juist maandag vaak “blauw” werd genoemd.
Kortom: “Blue Monday” is geen psychologische wet, maar een slimme marketingnaam bovenop echte winterse dips.
Waarom Blue Monday toch relevant is
Hoewel Blue Monday geen wetenschap is, creëert de dag een laagdrempelige ingang om het gesprek over mentale gezondheid te openen. En dat is hard nodig, want Psychosociale arbeidsbelasting (PSA), zoals werkdruk, stress en sociale belasting, heeft aantoonbaar impact op productiviteit, werkcultuur en het welzijn van medewerkers en is al jaren een van de grootste oorzaken van verzuim, namelijk 25%¹. Als we kijken naar langdurig verzuim, dus zes weken of langer, is dat aandeel zelfs 40%² .
Wat klopt er dan wel? En wat kun je ermee?
Januari voelt voor veel mensen zwaarder: minder licht, een verstoord ritme, een volle agenda en verwachtingen die sneller stijgen dan de energie. Dat is geen “Blue Monday Malaise”, maar gewoon biologie, gedrag en context. En dat vraagt om actie.
6 direct toepasbare micro‑acties die je vandaag kunt toepassen
- Zoek elke ochtend licht op
Plan vóór 11.00 uur een korte wandeling van 15 à 20 minuten. Daglicht is pure brandstof voor je energie en stemming. Consistentie helpt meer dan intensiteit.
- Werk in focusblokken, zonder ruis
Multitasken trekt je uit je flow. Werk in sprints van 25 tot 45 minuten, met je mail gesloten. Het geeft rust, overzicht en betere output.
- Gebruik beweging als ontlading
Een trapronde, korte wandeling of rekpauze haalt spanning weg en maakt ruimte in je hoofd.
- Check in bij een collega, niet bij je inbox
Een kop koffie, kort belmoment of samen lunchen doet meer voor je mentale staat dan je denkt. Sociale verbinding is een bewezen buffer tegen somberte.
- Bereid je slaap voor, niet je schermtijd
Sluit het laatste uur van je dag schermvrij af. Minder blauw licht = betere melatonine = betere nachtrust.
- Zeg het als het niet lekker loopt
Hoe eerder je woorden geeft aan wat je voelt, hoe makkelijker het te verminderen is. Normaliseren begint bij benoemen.
Structurele acties voor werkgevers en HR
- Maak mentale gezondheid normaal, niet uitzonderlijk
Gewoon onderdeel van één op één gesprekken, teamgesprekken en leiderschapsvaardigheden. Maak het geen project, maar een cultuur. - Stop met het verheffen van werkdruk tot heldendom
Gezonde werkverdeling en realistische deadlines voorkomen dat overuren de norm worden. - Breng psychosociale belasting in kaart
Onderzoek werkdruk, rolhelderheid, grenzen, veiligheid en groepsdynamiek. Problemen los je alleen op als je ze zichtbaar durft te maken. - Stimuleer beweging en micro-breaks
Vergadervrije focusblokken, korte looprondes, sta-overleggen: kleine structuren die werknemers wel volhouden. - Leiderschap dat houvast geeft
Duidelijkheid, voorspelbaarheid en rustige aansturing verlagen stress, juist in wintermaanden waarin energie lager ligt. - Maak van Blue Monday niet de aanleiding, maar de aftrap
Gebruik de aandacht rond deze dag om een jaarprogramma te starten. Duurzame inzetbaarheid ontstaat niet uit een inhaker, maar uit continuïteit.
Blue Monday als kans
Of Blue Monday nu een marketingstunt is of niet, je kunt de dag zien als een katalysator. Een aanleiding om samen stil te staan bij mentale gezondheid. Want uiteindelijk draait het niet om één blauwe maandag… Het draait om 365 dagen mentaal gezonde medewerkers.
Hulp nodig?
Dpo2 biedt geen losse Blue-Monday‑ interventies, maar structurele versterking van organisaties op het gebied van verzuim & vitaliteit, organisatie & proces, groei & ontwikkeling en leiderschap en cultuur.
Neem vrijblijvend contact met ons op. We helpen je graag (zonder Blue‑Monday‑poespas).
Regina Hol – Senior Regisseur en teamlead Talent + (Organisatie) Ontwikkeling
regina@dpo2.nl.
Bron vermelding:
Bron 1: TNO, Nederlandse organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek
Bron 2: RIVM, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu